Gezondheid en welzijn

De conclusie die ik zelf getrokken heb, uit ervaring met mijn eigen paarden en door het vergelijken van heel veel verschillende manieren van huisvesten, is dat paarden het gezondst en het vrolijkst zijn wanneer er aan de volgende voorwaarden wordt voldaan:

Let op, niet alle paarden kunnen het met elkaar vinden. Paarden die van jongs of aan samen met andere paarden hebben gestaan, zijn goed gesocialiseerd en weten hoe ze zich moeten gedragen ten opzichte van andere paarden, maar bij gebrek aan contact met soortgenoten (op jonge leeftijd) kunnen paarden zeer verstoord of asociaal gedrag laten zien ten opzichte van andere paarden of mensen. Verder is het belangrijk dat de paarden in een groep wat betreft karakter en dominantie met elkaar overweg kunnen. Door de samenstelling van de groep zo constant mogelijk te houden, voorkom je stress. Een nieuw paard binnen de groep zal zijn positie ten opzichte van alle andere kuddeleden moeten vaststellen en dat gaat gepaard met wat onderlinge schermutselingen. Meestal zijn deze onschuldig van aard, maar het brengt wel onrust met zich mee. In een vaste groep heerst duidelijkheid over de verhoudingen, omdat die heus niet dagelijks veranderen. Dat maakt een kudde constant, stabiel en rustig. En daar varen paarden wel bij.

Bekappen

Dan wil ik nog even stilstaan bij het item hoefverzorging.
Wij zijn er in Nederland volledig van overtuigd dat een paard ijzers nodig heeft om te kunnen werken.
Zelf deelde ik die overtuiging tot een paar jaar geleden. Mijn paard had zulk slecht hoorn dat zij niet meer beslagen kon worden, omdat de hoefwant te kort en te brokkelig was. Ik kon niet met haar over straat, omdat haar voeten te gevoelig waren en te snel afsleten. Een lange vakantie in de wei was de enige optie. Mijn arabier heeft nooit ijzers gedragen, zij heeft harde hoeven en een goede stand.


Na enkele jaren hoefkunde gevolgd te hebben op mijn opleiding, besloot ik mij te gaan verdiepen in natuurlijk bekappen. Na twee jaar van oefening en onderzoek ben ik tot de conclusie gekomen dat veel hoef- en beenproblemen verbeterd of zelfs opgelost kunnen worden door de juiste manier van bekappen. Ik ben er ook van overtuigd dat een ijzer geen ideale oplossing is, omdat dit altijd ten koste gaat van de kwaliteit van de hoef en de werking van het hoefmechanisme, ook al kan het een ondersteunende werking hebben op het probleem. Maar let op, ook bij het natuurlijk bekappen moet men zeer kritisch blijven. Veel stromingen bekappen de hoef veel te ingrijpend. De ideale hoef wordt nagestreefd, zonder respect voor de anatomie van het individuele paard. Hoefbekappen en smeden is een vrij beroep, dus iedereen die een vijl koopt mag paarden bekappen. Het onderhoud van de hoef is zeker te leren, maar er is een gedegen kennis van de anatomie en de beweging van het paard nodig om inzicht te verkrijgen in de juiste stand en hoefvorm voor elk paard. Er is namelijk geen standaard recept. Het is in elk geval niet verstandig om het paard zomaar laag op zijn verzenen te zetten, zoals sommige natuurlijke stromingen nastreven. Er moet gekeken worden naar het paard in zijn geheel, en de bekapper moet een correctie voetas nastreven. Een goede hoefbekapper zorgt ervoor dat het paard ondersteund wordt door een goed functionerend hoefmechanisme, een optimale stand en bewegingsafwikkeling en bovenal, hij behoed het paard voor slijtage door verkeerde belasting.

Wanneer het hoorn ontzien wordt door een zachte bodem of een ijzer, kun je natuurlijk niet meteen 20 km blootsvoets over het asfalt. Denk maar aan iemand die altijd schoenen draagt, zonder eelt, die plotseling blootsvoets over ruw terrein, zoals kiezel moet lopen.

Wanneer het paard went aan een harde ondergrond, verdicht het hoorn zich en worden de hoeven harder. Als de straal bij elke stap de grond raakt (wanneer de hoef uitzet) gaat er een sein naar de hersenen om de aanmaak van nieuw hoorn te stimuleren. De hoeven passen zich dus wel degelijk aan andere omstandigheden aan.

Denk er ook aan dat wilde paarden 20 tot 30 kilometer per dag afleggen, vaak over ruw, hard terrein. Wanneer je geen probleem hebt met een overgangsperiode, om de hoeven zich aan te laten passen aan de nieuwe omstandigheden, kan ik het natuurlijk bekappen zeker aanraden. Het is het proberen waard. Let alleen goed op wie u ervoor in huis haalt!

Zelf kap ik mijn paarden al enkele jaren. De kwaliteit van de hoeven is er op vooruit gegaan. Ik rij de merrie met de slechte hoeven nu weer buiten, over asfalt, steentjes enz. zonder dat de hoeven overmatig slijten. Van gevoelig lopen is geen sprake meer.

De hoofdconclusie is dus:

Wanneer een paard op de juiste manier bekapt wordt, raken de hoeven bestand tegen slijtage en verbeterd het hoefmechanisme en de hoornkwaliteit. Het paard kan alles doen wat een paard op ijzers doet, zonder de nadelige gevolgen van ijzers te ondergaan. De kennis en vakkundigheid van de bekapper is van essentieel belang, ondeskundig of rigoureus kappen kan tot ernstige gevolgen leiden. De horrorverhalen hierover zijn talrijk, en zeker waar!

Het is jammer dat natuurlijk bekappers en reguliere hoefsmeden niet beter naar elkaar luisteren. Maar helaas bijt men zich meestal vast in zijn eigen methode, zonder open te staan voor vernieuwing, dit geldt voor beide partijen...

Het bekappen alleen is dan ook niet de doorslaggevende factor voor de kwaliteit van de hoeven. De bodemkwaliteit, de mate van beweging en de gezondheid van het paard zijn allemaal factoren die de hoefkwaliteit bepalen. Hoe meer het paard zich beweegt op harde bodem, hoe meer de hoeven zullen harden. Staat het paard de hele dag op stal in het stro, of in een zachte, natte wei, dan worden de hoeven weker. Ook de gezondheid van het paard heeft effect op de hoorngroei. Een gezond lichaam produceert gezonder hoorn, dat sneller groeit dan bij een ziek lichaam. Net zoals de gezondheid van mensen vaak af te lezen is van de conditie van haar en nagels, zo is dat bij het paard niet anders. Voor gezonde hoeven is constante beweging op verschillende ondergrond essentieel.

Maar met huisvesting, voeding en hoefonderhoud alleen zijn we er nog niet.

Training

Net zoals mensen hebben ook paarden een sterk en soepel lichaam nodig om gezond te blijven. Het is belangrijk dat je leert hoe je je paard lichamelijk versterkt in plaats van hem te overbelasten. Dat is van toepassing voor iedereen die op de rug van een paard gaat zitten. Zodra je iets vraagt van een paard, ben je verantwoordelijk voor het behoud van zijn lichaam. Zelfs als je een hekel hebt aan dressuur en gewoon lekker buiten wil rijden, dan is het toch verstandig iets te leren over ‘paardengymnastiek’. Want net zoals mensen zich gezonder, fitter en beter in hun vel voelen als ze op een gezonde manier sporten, zo werkt dat ook voor paarden. Bij goed trainen van paarden komt meer kijken dan je denkt. Zo is het niet alleen belangrijk dat je weet hoe je verantwoord met het lichaam van je paard omgaat, maar je moet zelf ook fijn in de omgang zijn met je paard, zodat het voor jullie allebei leuk blijft om samen te werken. Over deze onderwerpen lees je meer onder de volgende kopjes.