Respect en vertrouwen
Communicatie is tweerichtingverkeer
Er bestaat geen heilige methode of techniek en evenmin kun je problemen met je paard oplossen door een bepaald halster, touw of stokje te gebruiken. Het fundament voor een goede samenwerking zit in je houding, intentie en betrouwbaarheid ten opzichte van het paard. Technische kennis en hulpmiddelen kunnen je training ondersteunen, maar vormen nooit de gouden sleutel tot communicatie met je paard. Bedenk je dus even voor je een vermogen uitgeeft aan een zogenaamd wondermiddel, want hoogstwaarschijnlijk heb je het helemaal niet nodig en kun je van dat geld lekker gaan uiteten.
Er zijn talloze natural horsemanship trainers, elk met hun eigen methode en denkwijze ten opzichte van het paard. Ondanks dat al deze mensen absoluut de beste bedoelingen hebben, zijn lang niet al deze methoden gebaseerd op vertrouwen en respect. In veel gevallen komt de training neer op intimidatie en onbeleefdheid jegens het paard, waarbij er een verhouding ontstaat op basis van angst, wantouwen en onzekerheid. Het is voor de gemiddelde paardeneigenaar niet gemakkelijk de werkwijze van een trainer te kunnen doorzien of beoordelen. Maar om tot een goede beslissing te komen is het goed om heel nauwkeurig te leren kijken. Is de training gebaseerd op beleefdheid? Krijgt het paard de kans te reageren? Zoekt het paard de trainer op, of blijft het uit zijn buurt? Zwaaiende staarten, achterovergedrukte oren en een hoge houding van hals en hoofd zijn duidelijke signalen dat het paard niet blij is met de situatie. Een trainer die voortdurend met het touw aan het hoofd van het paard rukt ‘ter correctie’ van ongewenst gedrag of zich agressief of onvoorspelbaar gedraagt, wordt door het paard niet gezien als een betrouwbaar leider in wiens nabijheid het kan ontspannen, maar als een agressor, een pestkop waarbij het vooral uit de buurt moet blijven. Is dat respect? Nee, dat is angst. Het verwerven van de leidende positie heeft niets te maken met afgedwongen gehoorzaamheid, mechanische reacties, spanning en stress. Echt leiderschap houdt verantwoordelijkheid in. Je draagt de verantwoordelijkheid voor het welzijn van je paard. Het moet zich in jouw nabijheid ontspannen en veilig voelen en erop kunnen vertrouwen dat jij weet wat je doet. Als het paard daarvan overtuigd is, zal het je met alle plezier volgen.
En dat is naar mijn mening de essentie van horsemanship.
Leiderschap
Waarom is het nu zo handig als je de leidende positie verwerft in de relatie met je paard?
Je werkt met een dier van ongeveer 500/600 kilo dat vele malen sterker is dan jij zelf. Stel je voor dat je op je paard een kruispunt nadert waar je voorrang moet verlenen aan een vrachtwagen. Als de samenwerking tussen het paard en jou goed is afgestemd en het paard jouw aansturing accepteert, dan kun je het paard op een lichte aanwijzing halt laten houden, waardoor je zonder meningsverschil met je paard jullie eigen veiligheid en die van de andere weggebruikers kunt waarborgen. Ziet het paard jou niet als bekwaam leider, dan is het goed mogelijk dat het dwars door je hulp probeert te lopen, wat resulteert in trekken en weerstand, wat voor jullie allebei onprettig is. Je kunt niet van je paard verwachten dat het de verkeersregels kent, of dat het de verantwoordelijkheid voor de voorrangssituatie op zich neemt. Deze verantwoordelijkheid rust op de schouders van de ruiter. Wanneer je het paard toont dat je betrouwbaar en consequent bent in je gedrag en garant staat voor zijn welzijn, dan verdien je het respect en vertrouwen van je paard. Het paard zal jou graag de situatie laten aansturen wanneer het voelt dat je de verantwoordelijkheid kunt dragen en wanneer het overtuigt raakt van het nut om je te volgen. Op deze manier bekijken we leiderschap ineens heel anders dan vanuit het dominante, overheersende standpunt. Het paard moet niet naar jou luisteren omdat jij dat nu eenmaal eist, nee, jij neemt de verantwoordelijkheid voor de situatie, waardoor het paard erop vertrouwt dat jouw aanwijzingen bijdragen aan zijn welzijn. Op die manier kun je aangenaam met hem werken en hem fysiek en mentaal op hoger niveau brengen en zal het paard graag met je werken, ook als je moeilijke of intensieve oefeningen van hem vraagt.
In feite komt bekwaam leiderschap dus niet zozeer neer op het trainen van je paard, als wel op het ontwikkelen van de juiste kwaliteiten in jezelf, waardoor je fijne afspraken kunt maken met je paard. Dit vergt meer inzet van jezelf dan simpelweg rukken aan een touw of corrigeren met een zweep, maar het is wel veel eerlijker ten opzichte van je paard en levert op den duur een echte vertrouwensband op die het contact met je paard niet alleen leuker, gemakkelijker en veiliger maakt voor jou, maar ook voor je paard.
Kortom, het draait er niet alleen om dat het paard respect en vertrouwen schenkt aan jou, maar het even belangrijk dat jij het karakter, de grenzen en de behoeften van het paard respecteert en vertrouwen hebt in hem.